نقش فعالیتهای هنری در پذیرش بیماری و بازسازی هویت فردی مراجعهکنندگان مراکز مشاوره و درمان: یک مطالعه علّی–مقایسهای
کلمات کلیدی:
فعالیتهای هنری, پذیرش بیماری, ادراک بیماری, هویت فردی, بازسازی هویت فردی, سلامت روانچکیده
مقدمه و هدف: فعالیتهای هنری از طریق فراهمکردن زمینه بیان هیجانها، خودشناسی، معناسازی و بازنمایی نمادین تجربههای فردی، ممکن است با نحوه مواجهه افراد با بیماری و ادراک آنان از هویت خویش ارتباط داشته باشند. پژوهش حاضر با هدف مقایسه ادراک بیماری و وضعیت هویت فردی در میان مراجعهکنندگان دارای سابقه فعالیت هنری و مراجعهکنندگان فاقد چنین سابقهای انجام شد.
روششناسی: این پژوهش کاربردی با رویکرد کمی و طرح علّی–مقایسهای پسرویدادی انجام شد. جامعه آماری شامل مراجعهکنندگان مراکز مشاوره روانشناختی و درمانی بود که از میان آنان 60 نفر به روش نمونهگیری در دسترس انتخاب و در دو گروه 30 نفره دارای فعالیت هنری و فاقد فعالیت هنری قرار گرفتند. فعالیتهای هنری شامل نقاشی، طراحی، موسیقی، تئاتر، مجسمهسازی، قالیبافی و سایر فعالیتهای مشابه بود. دادهها با استفاده از پرسشنامه مختصر ادراک بیماری بردبنت و همکاران و پرسشنامه هویت فردی بردبار گردآوری شدند. تحلیل دادهها در نرمافزار SPSS و با استفاده از آزمون تی مستقل و تحلیل واریانس یکراهه در سطح معناداری 0.05 انجام شد.
یافتهها: نتایج آزمون تی مستقل نشان داد که میان افراد دارای فعالیت هنری و افراد فاقد فعالیت هنری از نظر ادراک بیماری تفاوت معناداری وجود داشت (p=0.006). تفاوت دو گروه از نظر وضعیت هویت فردی نیز از لحاظ آماری معنادار بود (p=0.010). همچنین، نمرات ادراک بیماری و هویت فردی برحسب سن، جنسیت، سطح تحصیلات، وضعیت تأهل و وضعیت اشتغال تفاوت معناداری داشتند (p<0.05). بااینحال، بهدلیل گزارشنشدن آزمونهای تعقیبی و میانگین برخی زیرگروهها، جهت و محل دقیق تفاوتهای جمعیتشناختی مشخص نشد.
نتیجهگیری: مشارکت در فعالیتهای هنری با تفاوت معنادار در ادراک بیماری و وضعیت هویت فردی مراجعهکنندگان همراه بود و میتواند بهعنوان ظرفیتی مکمل در کنار خدمات مشاورهای و درمانی مورد توجه قرار گیرد. با توجه به ماهیت پسرویدادی پژوهش، یافتهها نباید بهعنوان اثبات رابطه علّی یا اثربخشی هنردرمانی تفسیر شوند.
دانلودها
مراجع
Ahmed, D., Kamal, M., & Al-Anshari, R. (2025). The Influence of Art Therapy in Counseling: Enhancing Psychological Wellbeing. Research Psychologie, Orientation et Conseil, 2(2), 96-106. https://doi.org/10.70177/rpoc.v2i2.1858
Bankizadeh, Z., Hesami Kermani, M., & Zadeh Mohammadi, A. (2021). Postmodernism and Its Influence on Art Therapy. Honar-Ha-Ye-Ziba: Honar-Ha-Ye-Tajassomi, 26(2), 105-114.
Branje, S., de Moor, E. L., & Spitzer, J. (2021). Dynamics of Identity Development in Adolescence: A Decade in Review. Journal of Research on Adolescence, 31(4), 908-927.
Cheung, M., Guaring, G., Smith, N., & Craven, O. (2021). The Impacts of Public Art on Cities, Places and People's Lives. The Journal of Arts Management, Law, and Society. https://doi.org/10.1080/10632921.2021.1942361
Golipour, S. (2024). The Impact of Art on Promoting Cultural and Social Identity in Education Third National Conference on Recent Developments in Developmental and Educational Psychology,
Hashempour, A., & Rahimpour, F. (2022). Personal Identity and Its Anthropological Foundations in Avicenna's Thought. Islamic Philosophy and Theology, 55(1), 215-236.
Hu, J., Zhang, J., Hu, L., Yu, H., & Xu, J. (2021). Art Therapy: A Complementary Treatment for Mental Disorders. Frontiers in psychology, 12, 686005. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.686005
Huang, J., Kumar, S., & Hu, C. (2021). A Literature Review of Online Identity Reconstruction. Frontiers in psychology, 12, 696552. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.696552
Irani, S., Tavakoli, M., Esmaeili, M., & Fatemi, A. M. (2019). The Effectiveness of Mindfulness-Based Stress Reduction Therapy on Illness Acceptance and Stress-Coping Strategies in Patients with Systemic Lupus Erythematosus. Positive Psychology Research, 5(1), 1-16.
Li, T. (2024). Cultural Value of Modern Art Therapy Theory and Its Application in the Field of Education. Cultura: International Journal of Philosophy of Culture and Axiology, 21(4), 17-33.
Maleki, Z. (2021). The Role and Position of Art in Human Quality of Life. Scientific Journal of Modern Studies in the Humanities in the World, 2(4), 74-82.
Moula, Z., Whitaker, P., & Hickman, C. (2025). The Nature of Art Therapy: Uniting Human and Planetary Health. International Journal of Art Therapy, 30(1), 2-4. https://doi.org/10.1080/17454832.2025.2458382
Naghsh, Z., & Yekta, M. R. (2022). Validation of the Persian Version of the Illness Acceptance Scale Among Women Aged 18 Years and Older During the COVID-19 Pandemic. Quarterly Journal of Psychological Methods and Models, 13(48).
Niazi, M., & Afra, H. (2018). Semantic Reconstruction of Postmodern Personal Identity Formation: A Study of Young People in Bojnord. Quarterly Journal of Social sciences, 27(82).
Razali, S. (2021). Art Therapy for People with Mental Illness: Overview of the Evidence from Empirical Research on the Effectiveness of the Treatment. International Journal of Art & Design, 5(5), 34-47.
Sabaei, M., Mohammadi Shirmahalleh, F., Gholami Touran Poshti, M., Agah, S., & Tari Moradi, A. (2024). Comparison of the Effectiveness of Relaxation Training and Emotional Awareness and Expression Training on Illness Acceptance and Emotional Self-Regulation in Patients with Irritable Bowel Syndrome. Journal of Psychological Science, 23(144).
Schnitzer, G., Holttum, S., & Huet, V. (2021). A Systematic Literature Review of the Impact of Art Therapy Upon Post-Traumatic Stress Disorder. International Journal of Art Therapy. https://doi.org/10.1080/17454832.2021.1910719
Tajalli, E. (2021). The Impact of Art on Individuals' Psyche and Mental Well-Being in Life Eighth International Conference on Tourism, Culture, and Art,
Valipour Hafshejani, N., & Shams Hafshejani, S. (2022). Examining the Impact of Art on Mental Health Eleventh International Conference on Psychology, Educational Sciences, and Lifestyle,
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1404 Raheleh Honari

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.