اثربخشی آموزش‌های مبتنی بر درمان پذیرش و تعهد بر سرمایه روان‌شناختی و قلدری در بین دانش‌آموزان پسر دارای نمره انضباط پایین

چکیده

مقدمه و هدف: دانش‌آموزان پسر دارای نمره انضباط پایین معمولاً درگیر رفتارهای قلدری هستند و سرمایه روان‌شناختی اندکی دارند. بنابراین، هدف این پژوهش تعیین اثربخشی آموزش‌های مبتنی بر درمان پذیرش و تعهد بر سرمایه روان‌شناختی و قلدری در بین دانش‌آموزان پسر دارای نمره انضباط پایین بود.

روش‌شناسی: این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه پژوهش حاضر همه دانش‌آموزان پسر پایه دوازدهم دارای نمره انضباط پایین شهر مشکین‌شهر در سال تحصیلی 4-1403 بودند که 40 نفر از آنها با روش نمونه‌گیری هدفمند به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. نمونه‌های منتخب با روش تصادفی ساده با کمک قرعه‌کشی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین و گروه آزمایش 8 جلسه 90 دقیقه‌ای به مدت هشت هفته آموزش‌های مبتنی بر درمان پذیرش و تعهد هایز و استروساهل (2010) دریافت کرد و گروه کنترل در این مدت هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با پرسشنامه سرمایه روان‌شناختی (لوتانز و همکاران، 2007) و پرسشنامه قلدری (اسپلاگ و هالت، 2001) گردآوری و داده‌های آن با روش تحلیل کوواریانس چندمتغیری در نرم‌افزار SPSS-24 تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج این مطالعه نشان داد که آموزش‌های مبتنی بر درمان پذیرش و تعهد باعث کاهش قلدری و افزایش سرمایه روان‌شناختی (و دو مولفه خوش‌بینی و خودکارآمدی) در بین دانش‌آموزان پسر دارای نمره انضباط پایین شد (05/0P<)، اما اثر معناداری بر دو مولفه دیگر سرمایه روان‌شناختی یعنی تاب‌آوری و امیدواری نداشت (05/0P>).

نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج این پژوهش، مشاوران و روان‌شناسان مدارس می‌توانند از روش آموزش‌های مبتنی بر درمان پذیرش و تعهد برای افزایش سرمایه روان‌شناختی و کاهش قلدری در بین دانش‌آموزان پسر گروه‌های آسیب‌پذیر از جمله دارای نمره انضباط پایین استفاده نمایند.