مدل پیش‌بینی اضطراب سلامت دیجیتال بر اساس جستجوی اینترنتی علائم بیماری، تحمل ابهام، نشخوار فکری و سواد سلامت

چکیده

مقدمه و هدف: گسترش دسترسی به اینترنت و استفاده روزافزون از منابع آنلاین سلامت، در کنار مزایای فراوان، زمینه بروز پدیده‌ای به نام اضطراب سلامت دیجیتال را فراهم کرده است که با نگرانی مفرط درباره سلامت و جستجوی افراطی اطلاعات پزشکی همراه است. پژوهش حاضر با هدف ارائه مدل پیش‌بینی اضطراب سلامت دیجیتال بر اساس جستجوی اینترنتی علائم بیماری، تحمل ابهام، نشخوار فکری و سواد سلامت در بزرگسالان شهر تهران انجام شد.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع توصیفی-همبستگی و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل بزرگسالان ساکن شهر تهران در سال ۱۴۰۵ بود که از اینترنت برای جستجوی اطلاعات سلامت استفاده می‌کردند. نمونه‌ای شامل ۴۵۰ نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شد که پس از حذف پرسشنامه‌های ناقص، داده‌های ۴۳۲ نفر مورد تحلیل قرار گرفت. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس اضطراب سلامت دیجیتال، پرسشنامه جستجوی اینترنتی علائم بیماری، مقیاس تحمل ابهام، مقیاس پاسخ‌های نشخواری و پرسشنامه سواد سلامت اروپا بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS-28 و AMOS-26 تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج نشان داد که جستجوی اینترنتی علائم بیماری با اضطراب سلامت دیجیتال رابطه مثبت و معنادار داشت (r=0.68, p<0.01). همچنین نشخوار فکری با اضطراب سلامت دیجیتال همبستگی مثبت و معناداری نشان داد (r=0.61, p<0.01). در مقابل، تحمل ابهام (r=-0.54, p<0.01) و سواد سلامت (r=-0.42, p<0.01) با اضطراب سلامت دیجیتال رابطه منفی و معنادار داشتند. تحلیل رگرسیون نشان داد که متغیرهای پیش‌بین در مجموع ۶۳ درصد از واریانس اضطراب سلامت دیجیتال را تبیین می‌کنند (R²=0.63). در این میان، جستجوی اینترنتی علائم بیماری (β=0.43) قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده و پس از آن نشخوار فکری (β=0.32)، تحمل ابهام (β=-0.27) و سواد سلامت (β=-0.15) قرار داشتند. همچنین شاخص‌های برازش مدل ساختاری حاکی از برازش مطلوب مدل پیشنهادی بود.

نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد که اضطراب سلامت دیجیتال تحت تأثیر همزمان عوامل رفتاری، شناختی و اطلاعاتی قرار دارد. جستجوی افراطی اطلاعات سلامت و نشخوار فکری خطر بروز اضطراب سلامت دیجیتال را افزایش می‌دهند، در حالی که تحمل ابهام و سواد سلامت نقش محافظتی ایفا می‌کنند. بنابراین، ارتقای سواد سلامت، آموزش استفاده صحیح از منابع سلامت آنلاین و مداخلات مبتنی بر کاهش نشخوار فکری و افزایش تحمل ابهام می‌تواند در پیشگیری و کاهش اضطراب سلامت دیجیتال مؤثر باشد.