واکاوی سازوکارهای روانی پایدارسازی رفتارهای تغذیه‌ای سالم در میان سالمندان

چکیده

هدف این مطالعه شناسایی و واکاوی سازوکارهای روانی مؤثر بر پایداری رفتارهای تغذیه‌ای سالم در میان سالمندان تهرانی است. این پژوهش کیفی از رویکرد پدیدارشناسی بهره برد و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۶ سالمند ساکن تهران تا رسیدن به اشباع نظری گردآوری شد. تحلیل داده‌ها به روش تحلیل مضمون و با استفاده از نرم‌افزار Nvivo انجام گرفت. یافته‌ها به سه مقوله اصلی تقسیم شدند: انگیزه‌ها و محرک‌های درونی (از جمله احساس مسئولیت نسبت به خانواده، لذت‌بردن از حس سبکبالی و سواد سلامت)، موانع روان‌شناختی (همچون عادت‌های دیرینه، افسردگی و فشارهای فرهنگی)، و راهبردهای روانی پایداری (مانند خودنظارتی، ذهن‌آگاهی و جلب حمایت اجتماعی). تحلیل مضامین نشان داد تعامل پیچیده‌ای از عوامل شناختی، هیجانی و اجتماعی بر رفتار تغذیه‌ای سالمندان اثرگذار است. این مطالعه نشان می‌دهد برای تقویت رفتارهای تغذیه‌ای سالم در سالمندان، توجه به ابعاد روان‌شناختی و اجتماعی در طراحی مداخلات و برنامه‌های آموزشی ضروری است و صرف توصیه‌های پزشکی کافی نیست.