شناسایی الگوهای انگیزشی در تصمیم‌گیری برای انجام جراحی‌های زیبایی: یک مطالعه کیفی

چکیده

هدف این پژوهش، شناسایی و تبیین الگوهای انگیزشی مؤثر در تصمیم‌گیری برای انجام جراحی‌های زیبایی در میان مراجعان داوطلب این جراحی‌ها در شهر تهران بود. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل محتوای قراردادی انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته با ۲۱ نفر از داوطلبان جراحی زیبایی در تهران جمع‌آوری شد. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار Nvivo استفاده شد و کدگذاری در سه مرحله باز، محوری و انتخابی صورت گرفت. تحلیل داده‌ها منجر به استخراج سه مضمون اصلی شامل «انگیزه‌های درونی روان‌شناختی»، «فشارهای اجتماعی و فرهنگی» و «عوامل موقعیتی و کاربردی» شد. هر مضمون شامل چند زیرمضمون و مفاهیم باز بود که نمایانگر تنوع دلایل و انگیزش‌های افراد برای انجام جراحی زیبایی است. عواملی چون نارضایتی از ظاهر، اضطراب اجتماعی، الگوبرداری از شبکه‌های اجتماعی، فشار اطرافیان، و دسترسی مالی از مهم‌ترین مؤلفه‌های انگیزشی گزارش‌شده بودند. نتایج این پژوهش نشان داد که تصمیم‌گیری برای جراحی زیبایی تحت تأثیر تعامل پیچیده‌ای از عوامل روان‌شناختی، اجتماعی و موقعیتی قرار دارد. این یافته‌ها می‌توانند در طراحی مداخلات روان‌شناختی، سیاست‌گذاری فرهنگی و آموزش عمومی جهت آگاه‌سازی افراد نقش مؤثری ایفا کنند.