مدل ساختاری رابطه بین انگیزش تحصیلی بر اساس خودکارآمدی تحصیلی و انعطاف‌پذیری شناختی با میانجی‌گری هدف‌گزینی پیشرفت و بهزیستی روانشناختی

چکیده

مقدمه و هدف: هدف این پژوهش آزمون مدل ساختاری رابطه بین انگیزش تحصیلی بر اساس خودکارآمدی تحصیلی و انعطاف‌پذیری شناختی با میانجی‌گری هدف‌گزینی پیشرفت و بهزیستی روانشناختی در دانشجویان بود.

روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد توصیفی-همبستگی و با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل دانشجویان دانشگاه‌های شهر تهران در سال تحصیلی 2025–2026 بود که از میان آن‌ها 312 نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه‌های استاندارد انگیزش تحصیلی، خودکارآمدی تحصیلی، انعطاف‌پذیری شناختی، هدف‌گزینی پیشرفت و بهزیستی روانشناختی بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS-27 و AMOS-24 انجام شد.

یافته‌ها: نتایج مدل‌یابی معادلات ساختاری نشان داد که مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار است (χ²/df=2.41، CFI=0.93، RMSEA=0.067). خودکارآمدی تحصیلی (β=0.29, p<0.001) و انعطاف‌پذیری شناختی (β=0.21, p<0.001) اثر مستقیم و معناداری بر انگیزش تحصیلی داشتند. همچنین، هر دو متغیر از طریق هدف‌گزینی پیشرفت (β=0.33, p<0.001) و بهزیستی روانشناختی (β=0.31, p<0.001) اثرات غیرمستقیم معناداری بر انگیزش تحصیلی نشان دادند. نقش میانجی هر دو متغیر در مدل تأیید شد.

نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد که انگیزش تحصیلی تحت تأثیر تعامل پیچیده عوامل شناختی و روانشناختی قرار دارد و تقویت خودکارآمدی و انعطاف‌پذیری شناختی از طریق بهبود هدف‌گزینی پیشرفت و بهزیستی روانشناختی می‌تواند به ارتقاء انگیزش تحصیلی منجر شود.